BIM czyli „Building Information Modeling” lub jak kto woli „Building Information Management”, to od pewnego czasu, bardzo modny temat. Powód tego jest prosty, każdy szuka oszczędności, a technologia BIM oraz wszystkie dobrodziejstwa, które kryją się pod tym hasłem mogą się przyczynić do podreperowania budżetu inwestycji. BIM może przynieść spore oszczędności, ale wcale nie musi. Aby wdrożenie BIM na projekcie okazało się finansowym sukcesem, proces ten trzeba wykonać mądrze, w oparciu o dostępne zasoby. Już na etapie uzgadniania umowy projektowo-budowlanej, należy bardzo szczegółowo zaplanować i opisać proces. Najlepszym na to sposobem jest sformułowanie załączników BIM do umowy. Dzięki temu nikt nie będzie miał później wątpliwości, co chcemy osiągnąć wykorzystując technologię BIM oraz co musimy zrobić aby to się wydarzyło. Dlatego w niniejszym artykule opiszemy podstawowe załączniki BIM oraz schemat jak się nimi posługiwać na przykładzie inwestycji w formule Zaprojektuj i Wybuduj. Odpowiemy więc na zasadnicze pytanie: Jak wystartować z BIM?

BIM Koordynator – Gość, który poprowadzi za rączkę przez BIM.

O osobie pełniącej funkcję BIM Koordynatora na projekcie, stworzymy osobny artykuł. Z biegiem rozwoju świadomości BIM, wokół tej osoby narosło wiele mitów i niepotrzebnych teorii. Pewna wzmianka o tym stanowisku jednak musiała pojawić się  przy okazji omawiania załączników BIM. To właśnie BIM Koordynator powinien zadbać aby na projekcie wdrożenie nastąpiło gładko oraz aby przyniosło zamierzony efekt. BIM Koordynator powinien stworzyć strategię wyjaśniającą jak wystartować z BIM. Osoba ta również powinna odpowiadać za koordynację ustaleń BIM zawartych w załącznikach do umowy. Wynika to z faktu, że dysponuje największą wiedzą z zakresu nowoczesnych rozwiązań, technologii BIM. Człowiek pełniący te funkcję musi również posiadać orientacje w obszarze procesów budowlanych oraz zagadnień projektowo-wykonawczych. Wszystko po to, aby nie przesadzić, a BIM wprowadzać w zakresie możliwym do wdrożenia, mając na uwadze specyfikę budowy, formułę współpracy oraz sposób wykonania budowli.

EIR – Inwestorze, czego wymagasz?

EIR to skrót od “Employer’s Information Requirement”, w bardzo prostym tłumaczeniu można śmiało powiedzieć, że dokument ten ma za zadanie odpowiedzieć na pytanie: „Czego Inwestor wymaga w związku z procesem wdrażania BIM na Jego projekcie?”. W związku z faktem, że świadomość wśród Inwestorów odnośnie technologii BIM i możliwości, jakie daje ta technologia dopiero rośnie, przy tworzeniu tego dokumentu, Inwestora powinien wspierać BIM koordynator, który wytłumaczy co można, a czego nie warto wdrażać na danej inwestycji. Autorem prawnym powyższego dokumentu jest jednak Inwestor.

EIR – Co powinien zawierać?

Dokument ten winien zawierać takie informacje jak:

  • oprogramowanie, którego inwestor wymaga w projektowaniu i wykonawstwie od swoich kontrahentów,
  • formaty wymiany danych, którymi będą posługiwać się wszyscy uczestnicy procesu budowlanego,
  • wstępne wymagania odnośnie poziomu szczegółowości modelu,
  • jakie szkolenia niezbędne są do efektywnego wdrożenia BIM,
  • role i odpowiedzialności osób, które koordynują i biorą pośrednio lub bezpośrednio udział w tematach „BIMowych”,
  • wstępny plan pracy nad inwestycją,
  • sposób współpracy stron (np. za pomocą platformy ERP do zarządzania projektem np. BIM360),
  • oraz inne obostrzenia, których wymaga inwestor w zakresie technologii BIM.

LOP – Inwestorze, czego pragniesz?

Najprostszą formą LOP czyli dokumentu „Level of Purpouse” jest tabela, którą wypełnia Inwestor wspierany przez BIM Koordynatora. Tablica ta w swoich wierszach powinna wyszczególniać wszystkie obszary i rozwiązania BIM ze szczegółowym opisem, które można wykorzystać w danym momencie na projekcie. Kolumny powinny odzwierciedlać etapy budowy (np. Projekt Budowlany, Projekt Przetargowy itp.), aby łatwo opisać, które zastosowanie BIM będzie realizowane w którym momencie budowy. Przyda się również kolumna definiująca odpowiedzialną osobę/organizację za zrealizowanie danego obszaru bądź rozwiązania. Z LOP wyczytamy więc na przykład że „Na etapie projektu przetargowego Inwestor wymaga wysokiej jakości wizualizacji statycznych, które wykona projektant” lub „Na etapie Projektu Wykonawczego Inwestor wymaga bardzo szczegółowego modelu 3D branży MEP, który dostarczy projektant”.

Jeśli na etapie tworzenia LOP znany jest już wykonawca obiektu, bardzo dobrą praktyką jest wypełnienie przez GW identycznej tabeli. Dzięki temu Wykonawca, może określić swoje wymagania odnośnie technologii BIM, które następnie przyspieszą realizację inwestycji.

PreBEP – Jak Projektant zamierza spełnić wymagania Inwestora?

W odpowiedzi na postawione wymagania inwestora projektant może (ale nie musi) dostarczyć swój wstępny plan wdrożenia BIM (PreBEP – „Pre contract BIM Execution Plan”), uwzględniający wytyczne z EIR i LOP. Projektant powinien również opisać w propozycji BEP’u jak zamodeluje budynek w 3D, aby dało się zrealizować wszystkie zamierzenia wyszczególnione w EIR i LOP. Swój PreBEP, który następnie posłuży do opracowania ostatecznego załącznika BEP powinien wykonać również BIM Koordynator.

BEP – Czyli co zrobić aby osiągnąć zamierzony efekt?

BEP to z kolei „BIM Execution Plan”, który jest najważniejszym dokumentem. Podsumowuje założenia dotyczące BIM. Określa również tak zwany złoty środek między wymaganiami Inwestora, możliwościami projektanta oraz potrzebami wykonawcy. Odpowiedzialność za stworzenie BEP ponosi BIM Koordynator przy współpracy wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego. Inwestor, Wykonawca, Projektant oraz BIM Koordynator, przed podpisaniem umowy, powinni spotkać się przy wspólnym stole oraz zebrać:

  • dotychczasowe wymagania zawarte w EIR i LOP,
  • swoje własne doświadczenia z realizacji poprzednich inwestycji,
  • umiejętności, które mają na dany moment w zakresie technologii BIM,
  • wstępny plan wdrożenia BIM dostarczony przez projektanta oraz BIM Koordynatora – PreBEP,
  • wiedzę i kwalifikacje BIM Koordynatora.

BEP – Podsumujmy wszystko co mamy.

Następnie opracować ostateczny dokument, odpowiadający na pytanie: „Jak wspólnie wdrożymy BIM na projekcie?”. Załącznik ten precyzuje podpunkty opisane w EIR a ponadto:

  • wyszczególnia dodatkowe wymagania odnośnie modelu dla poszczególnych branż,
  • określa poziom szczegółowości oraz poziom informacji dla poszczególnych elementów modelu 3d (LOD, o którym przeczytasz dalej),
  • szczegółowo opisuje sposób współpracy,
  • wyszczególnia ograniczenia systemowe, które udało się zidentyfikować podczas rozmów oraz sposób w jaki zastaną one rozwiązane,
  • definiuje metodę koordynacji modelu 3D oraz terminy przekazywania danych i dokumentacji,
  • podsumowuje główne cele strategiczne dla projektu z LOP oraz opisuje w jaki sposób zostaną zrealizowane.

W BEP może być zawarte wiele, wiele więcej. Zasadniczo im bardziej szczegółowy BEP, tym mniej późniejszych niedomówień.

PBS – Zatwierdzone LOP.

Tutaj sprawa jest prosta. PBS czyli „Project BIM Strategy” to nic innego jak LOP powtórnie przedyskutowane i zaakceptowane (tym razem przez wszystkie strony) na etapie tworzenia BEP. Podczas negocjacji odnośnie zakresu BEP warto wrócić do wytycznych początkowych i zastanowić się, czy są aktualne i wciąż możliwe do wdrożenia.

LOD –Jak wystartować z BIM

Modelując budynek lub inny obiekt w programie takim jak Autodesk Revit lub Archicad, poszczególne elementy możemy kształtować w różnym stopniu szczegółowości. Na przykład zawór na rurociągu, możemy zobrazować za pomocą bardzo ładnie odwzorowanego obiektu 3D lub prostopadłościanu narysowanego po maksymalnych wymiarach zaworu. Do każdego obiektu możemy również przypisywać parametry i właściwości. Na różnych etapach realizacji inwestycji potrzebujemy innej szczegółowości takiego obiektu oraz innego zbioru informacji o elemencie. Na etapie przetargowym być może wystarczy prostopadłościan z podstawowymi informacjami i wymiarami. Zawory w takiej postaci łatwo zliczyć do oferty. W projekcie wykonawczym potrzebować możemy jednak bardziej szczegółowego modelu zaworu. Jest to konieczne aby zabezpieczyć miejsce na jego wbudowanie/obsługę oraz dokładnych informacji odnośnie parametrów przepływu. Na podstawie szczegółowego opisu łatwiej będzie zamówić, a następnie zamontować odpowiedni model zaworu od odpowiedniego producenta.

LOD – Jak szczegółowo i jakie informacje?

Do tego służy właśnie LOD – „Level of Development”, czyli właściwie nierozerwalna część BEP w postaci rozbudowanej tabeli, w której wyszczególnimy wszystkie elementy występujące w projektowanym obiekcie (począwszy od słupów po obróbki dachowe), a następnie przypiszemy im po 2 liczby dla każdego z etapów inwestycji. Jedna liczba będzie definiowała poziom szczegółowości elementu w modelu 3D – Poziom LOD. Druga liczba nasycenie obiektu w informacje i właściwości – Poziom LOI. Im wyższy poziom LOD tym model 3D obiektu będzie bardziej szczegółowy. Zaś im wyższy poziom LOI, tym ten sam element będzie zawierał więcej informacji o nim samym na danym etapie inwestycji. Tabelę tę należy stworzyć w taki sposób, aby zapobiegać niepotrzebnej pracy i zwiększaniu wielkości pliku zbyt szczegółowymi elementami. Równocześnie trzeba zachować wymagania i wytyczne wynikające z chęci przyspieszenia realizacji inwestycji za pomocą modelu.

Jak wystartować z BIM – na schemacie widać najlepiej.

Poniżej schemat, najlepiej obrazuje sposób pracy z opisanymi dokumentami:

Schemat obiegu dokumentacji BIM
Rys. 1: Schemat obiegu dokumentacji BIM

Załączniki BIM – Jest tego więcej!

To tylko podstawowe – najważniejsze załączniki BIM, które należy zawrzeć w umowie „zaprojektuj i wybuduj”. Dokumenty te dadzą Nam pewność, że już od początku inwestycji, kreujemy na projekcie środowisko przyjazne dla efektywnego a nie tylko efektownego wdrożenia technologii BIM. Dobrą praktyką, jest również dołączanie załączników w postaci wypełnionych przez projektanta i wykonawcę ankiet. Ankiety te dotyczą zakresu wiedzy oraz know-how w ich organizacjach.

Jak wystartować z BIM – kolejne porady.

Dajcie znać w komentarzach czy chcecie abyśmy opisali inne przydatne załączniki BIM. Występują przecież jeszcze: „MAS – Model Audit Strategy”, „ASR – Asset Registry”, „BDS – BIM Data Structure” itp. Możemy również stworzyć artykuł z przydatnymi podpowiedziami oraz przemyśleniami odnośnie tworzenia załączników BIM. Wiedza, którą chcemy przekazać oparta jest na doświadczeniu z kilkunastu dużych projektów w Polsce. A może jesteście zainteresowani szybkim kursem? Moglibyśmy na nim wspólnie opracać przykładowy, pełny zestaw dokumentacji BIM. Czekamy na podpowiedzi. Trzymajcie się dzielnie!

1 KOMENTARZ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię